Interpersoonlijke Neurobiologie

Geplaatst op
Ptss bij veteranen is meer dan een ‘overspannen amygdala’

Het thema van de contactdag van het Landelijk Zorgsysteem voor Veteranen (LZV) was dit jaar: "Een trauma heb je nooit alleen. De veteraan vanuit systeemperspectief, visie en zorg". Aan mij werd gevraagd om tijdens de eindlezing de bijdragen te verbinden met de nieuwe inzichten vanuit de Interpersoonlijke Neurobiologie.
 
Dat niet alleen hulpverleners maar ook veteranen baad hebben bij inzicht in de werking van de hersenen en het zenuwstelsel is niet nieuw. Het kwam onder meer duidelijk naar voren in de positieve evaluaties van veteranen op de cursus Omgaan met trauma’s. Deze schreef ik oorspronkelijk voor cliënten die in hun vroege jeugd chronisch zijn getraumatiseerd maar wordt in een aangepaste versie inmiddels ook al meer dan 3 jaar bij het Topreferent Traumacentrum in Assen aan veteranen aangeboden.

Wanneer de veteraan met trauma gerelateerde klachten snapt wat er gebeurt in het brein tijdens en na een traumatische situatie, leert hij dat zijn symptomen bij een trauma horen en niet bij hem als persoon. Hierdoor nemen schuld en schaamte af en daarmee ook de barrière naar verdere behandeling. Posttraumatische stress stoornis rijkt echter verder dan dat; het gaat samen met een beperkte integratie in het brein.

Terecht zijn daarom veel behandelingen van veteranen gericht op de integratie van de prefrontale cortex en limbische systeem. Als de veteraan wordt geleerd woorden te geven aan gevoelens en lichamelijk sensaties dan reflecteert hij over zijn beleving en ervaringen. Dit draagt niet alleen bij aan integratie op ervaringsniveau, maar herstelt ook de verbroken verbindingen tussen de prefrontale cortex en limbische systeem. Dit is wat we bedoelen met verticale integratie.

Wat kan IPNB hieraan toevoegen? Voor wat betreft verticale integratie niets. IPNB maakt ons echter bewust dat volledige integratie niet alleen betrekking heeft op verticale integratie maar ook op zeven andere domeinen van integratie: bewustzijn, horizontale, geheugen-, narratieve, toestands-, interpersoonlijke en temporele integratie. 

En, ligt het niet voor de hand dat de ervaringen van de veteraan niet alleen van invloed zijn op zijn verticale integratie, maar zijn hele brein hebben veranderd?

Als dat zo is, dan bereiken we pas werkelijke mentale gezondheid als we de veteraan helpen zijn psyche en brein te integreren op alle domeinen. Pas dan is de veteraan weer heel en kan hij geheeld thuiskomen. Pas dan ook, kan hij weer op een gezonde manier verbinding maken met de mensen om hem heen. Ook hier geldt: verbinden is hoofdzaak.

Getagged in: Verticale Integratie
0

Geplaatst op
Cultuuronderwijs: het hele brein in de klas

Vorige week verzorgde ik een lezing over cultuuronderwijs met het verzoek om dit vanuit interpersoonlijk neurobiologisch perspectief te bekijken. Een mooie uitdaging.
Cultuuronderwijs wordt, niet verwonderlijk, door velen geassocieerd met de ontwikkeling van het rechterbrein. Dat is echter maar het halve verhaal. Goed cultuuronderwijs draagt namelijk bij aan de integratie van beide hersenhelften. En dat is direct van invloed op onze mentale gezondheid.
Hoe werkt dat?

Een kinderbrein wordt, ook fysiek, gevormd door interpersoonlijke en omgevingservaringen, waaronder het gezin en de klas. Wanneer in een klas ook cultuuronderwijs wordt aangeboden biedt dit extra rijke ervaringen. Muziek, dans, theater en beeldende kunst ontwikkelen de creativiteit, onderzoekende vaardigheden en het probleemoplossend vermogen van kinderen. En dat is prachtig, niet alleen voor kinderen die later een creatief beroep kiezen, maar voor elk kind die je wilt leren om creatief oplossingen te bedenken voor allerlei (toekomstige) situaties. Hoe zouden we deze positieve effecten met suggesties vanuit IPNB kunnen uitbreiden?

Even terug naar mentale gezondheid. Hiervan is sprake wanneer een brein vele verbindingen heeft tussen haar verschillende gebieden. Alleen dan kan een mens zichzelf in balans houden, evenwichtig reageren en speels en met zelfvertrouwen met nieuwe en onverwachte situaties omgaan. Daarom is integratie een kernbegrip in de interpersoonlijke neurobiologie. Als we willen dat een kind zich ontwikkelt tot een mentaal gezonde volwassene moeten we aandacht besteden aan de 8 verschillende domeinen van integratie: bewustzijn, horizontale, verticale, geheugen-, narratieve, toestands-, interpersoonlijke en temporele integratie. 

Cultuuronderwijs is met name van belang voor horizontale integratie; de verbinding  tussen de linker en rechter hersenhelft. In tegenstelling tot de zaakvakken (lezen, rekenen & schrijven) doet het in eerste instantie een beroep op het rechterbrein. Integratie vindt echter pas plaats wanneer de ervaringen van de rechter helft worden verbonden met de taal georiënteerde functies van linker brein. Dit doen we door reflectie op de ervaringen. Pas dan ontwikkelen we het hele brein en dragen we bovendien bij aan de mentale gezondheid van onze kinderen.

Kortom, de positieve effecten van cultuuronderwijs kunnen aanzienlijk verder reiken dan vergroting van kunstzinnige vaardigheden, bijvoorbeeld wanneer we ze met de zaakvakken te integreren. Geldt ook hier niet: verbinden is hoofdzaak?

Getagged in: Horizontale Integratie
0

Geplaatst op
Neuro is hot

Je kunt tegenwoordig geen krant, webpagina of tijdschrift meer openen zonder het woord neuro te zien staan. Bedrijven, praktijken en goeroes linken hun nieuwe producten en services met neuro; neurodrinks, neuro-economics, neuro-leadership, en zelfs neuroknitting. Daarnaast levert de zoekterm brain op de grootste webwinkel nog eens meer dan 90 boektitels op. Het is duidelijk: neuro is hot!

En wat hot is moeten we volgen, toch? Natuurlijk is het aardig om nieuwe 'weetjes', leuke en soms grappige feitjes, uit de neurowetenschappen te horen. Het puberende, gewelddadige, sociale, maakbare brein: zijn wij het? Ben jij het? Wordt het ouder? Feitjes over het brein zijn voeding voor verjaardagsfeestjes, borrels en gesprekken aan de bar.

Aardig, ja. Maar wat levert het ons, psychologen, psychotherapeuten, psychiaters, onderwijzers, opvoeders of alle mensen (met een brein) die werken met mensen (met een brein) werkelijk op? Blijven het leuke en grappige feitjes of gaat ons vak wezenlijk veranderen?

Losse feitjes blijven slechts onsamenhangende feitjes. Het kan ons pas echt iets opleveren als we nieuwe inzichten uit de neurowetenschappen verbinden met wat we allemaal in ons vak door de jaren heen aan kennis hebben opgebouwd. Dan helpt het ons inzien waarom het ene wel en het andere niet werkt. Verbinden is dus hoofdzaak. Dan mag je wel niet hot zijn, maar weet je wel wanneer je warm bent.

0